دانلود رایگان تحقیق در مورد آثار و نتایج انقلاب اسلامی ایران

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن دانلود رایگان تحقیق در مورد آثار و نتایج انقلاب اسلامی ایران :

آثار و نتایج انقلاب اسلامی ایران
پیش گفتار
جوانی زیباترین, درخشان‏ترین و به یادماندنی‏ترین فراز زندگی است که همانند آن را نمی‏توان یافت. وقتی صحبت از جوانی است باید طراوت, تازگی و احساس کردن را باور کرد. جوانی دوران تجربه و بلوغ نیز هست و آمیختگی آن با زیبائی‏های دل‏انگیز فطرت, دنیای دیگری پدید آورده و در ژرفای آن, نگاهی دیگر و شوری دیگر. و جوان از میان تمام این (دیگرها) به یک (خود) خواهد رسید.

او در این تجربه نو به دنبال رابطه‏ای تازه است با یک حقیقت گمشده, با یک کشش اصیل و یک جاذبه ریشه‏دار و در این راه, پیوند خویش را با آرام دلها برقرار می‏کند. با سرود هستی همنوا می‏شود و می‏خواند ترانه دل‏انگیز (بودن) را و سرود حماسی (حرکت) را. (بودن) یک کشف مهم است. یک نجوای پنهان با (خویشتن) و (حرکت) جهت می‏خواهد و (پرسش)! پرسشی برای رسیدن.
و چه زیباست پرسیدن و رسیدن! دانستن و خواستن!

گوهر ارزشمند جوانی را باید باز شناخت. این جام جهان نما ابعاد و زوایای ناشناخته‏ای دارد که باید در پرتو یک (نیروی درونی) و یک (نور حقیقی) به بالندگی برسد. ما, (نیروی درونی) را (ایمان) و (نور حقیقی) را (اندیشه) نامیده‏ایم.

کانون اندیشه جوان با انگیزه (اندیشه بیشتر برای شناخت بهتر) تا کنون به تحقیق و تألیف آثار متعددی ویژه نسل نو همت گمارده است.
این بار نیز, بحث و بررسی پیرامون موضوع (آثار و نتایج انقلاب اسلامی) ما را بر آن داشت تا با همکاری محقق ارجمند جناب آقای دکتر محمد باقر حشمت‏زاده این اثر از سلسله جوان را تقدیم محضرتان نمائیم. شما باید بتوانید پس از مطالعه این دفتر به سؤالات زیر پاسخ گوئید.
1- مهمترین ملاک‏ها در ارزیابی آثار انقلاب اسلامی کدام است؟

2- در مجموع, دستاوردهای انقلاب اسلامی را چگونه ارزیابی می‏کنیم؟
منتظر نظرات خوب شما هستیم.
کانون اندیشه جوان
طرح موضوع و مسأله‏

انقلاب اسلامی برای تحقیق و بررسی, یک موضوع کلان است. از لحاظ متدولوژی و روش تحقیق سؤالات و مجهولات اساسی زیر در این رابطه طرح می‏شود:
1- تاریخچه و مراحل انقلاب اسلامی چه بوده است؟
2- زمینه‏ها, علل و عوامل شکل‏گیری و پیروزی انقلاب اسلامی چه بوده‏اند؟
3- اهداف و شیوه‏های انقلاب اسلامی چه هستند؟

4- در مقایسه با سایر انقلابها ویژگیهای انقلاب اسلامی چه هستند؟
5- انقلاب اسلامی در مسیر خود با چه آفات و موانعی روبرو بوده است؟
6- پی‏آمدها, آثار و نتایج انقلاب اسلامی چه هستند؟

در یک پژوهش بنیادی و گروهی باید پاسخهای مستند و مستدل به سؤالات فوق ارائه نمود. در آن صورت نسبت به انقلاب اسلامی شناختی وسیع, عمیق و دقیق بدست خواهد آمد. سؤال دوم از لحاظ علمی و فلسفی دشوارترین مجهول است. زیرا پرسش از علت و چرایی پدیده‏ها مشکل و سخت است. برای مثال در حالیکه بیش از دویست سال از انقلاب فرانسه و بیش از هشتاد سال از انقلاب روسیه می‏گذرد هنوز هم درباره علل و چرایی آنها نظریه‏پردازی می‏شود. (1)
اهمیت و ضرورت موضوع‏

در بین مجهولات فوق سؤال ششم حساس‏ترین, سیاسی‏ترین و کاربردی‏ترین پرسش می‏باشد. در حالیکه سؤال دوم عمدتاً در آکادمی‏ها, دانشگاهها و پژوهشگاهها مطرح می‏باشد, سؤال ششم بطور وسیع و عمیق در عرصه جامعه و در بین دولت و ملّت, دوست و دشمن و داخل و خارج طرح می‏شود.
این مدعا مبتنی بر این استدلال است که انسانهای ذیربط با انقلاب اسلامی اعم از موافق و مخالف, واقعیت آن را پذیرفته‏اند و می‏گویند به هر دلیلی و متأثر از هر علّتی انقلاب اسلامی, دولت شاهنشاهی را براندازی کرده و جمهوری اسلامی را مستقر کرده است. پس مهم آن است که ببینیم این پدیده کلان چه آثار و نتایجی در عمل ببار آورده است؟ و این فضای جدید چه تأثیری بر زندگی ما داشته است؟ در این میان آثار و نتایج اقتصادی انقلاب دانسته و ندانسته, کم یا زیاد, مستقیم و غیر مستقیم, بحق یا ناحق, بیشتر مورد توجه و استناد قرار می‏گیرد.

برای مثال در بسیاری از محافل که گفتگوهایی بین توده مردم صورت می‏گیرد مباحث به گرانی و تورم کشیده می‏شود و در این رابطه قیمت اجناس و کالاهای اساسی, قبل و بعد از انقلاب با هم مقایسه می‏شود. در این موارد تبعاً مخالفان, قیمت بالای کالاها و خدمات در شرایط کنونی را مهم‏ترین دلیل برای ناکامی و ناتوانی انقلاب می‏دانند, در مقابل موافقان, ضمن توجه به این امر, به برخی از تحولات اساسی اقتصادی و صنعتی استشهاد می‏کنند و از خدمات رسانی به روستاها, افزایش تولید برق و گاز, لوله‏کشی, جاده کشی و; سخن می‏گویند. در این موارد بعضاً می‏گویند که اصولاً مادیات و اقتصاد هدف اصلی و اولی انقلاب نبوده و لذا به آثار و دستاوردهای سیاسی و فرهنگی انقلاب اشاره می‏کنند.

در زمینه اهمیّت اقتصاد به عنوان ملاک و معیار سنجش نتایج انقلاب اسلامی می‏توان به تبلیغات کشور در ایام بزرگداشت پیروزی انقلاب در دهه‏ی فجر و همچنین ایام هفته دولت در شهریور ماه اشاره نمود. در این مقاطع نیز دیده می‏شود که دولتمردان و مقامات رسمی نیز بخش عمده‏ای از گفتارشان درباره آثار و نتایج اقتصادی انقلاب اسلامی است. در این مناسبت‏ها عمدتاً آمارهایی از فعالیتهای عمرانی و اقتصادی کشور ارائه شده و با قبل از انقلاب مقایسه می‏شوند.
این مقدار توجّه به اقتصاد که به صورت دانسته یا ندانسته مبذول می‏شود می‏تواند ناشی از چند عامل باشد:

اولاً انسان از بدو تولد, دو دسته نیازهای مادی و معنوی را بصورت بالقوّه با خود دارد. ابتدا نیازهای مادی فعلیت می‏یابند, گرچه نیازهای معنوی از لحاظ ارزشی تقدم و اولویت دارند و اینها نیز در وقت خودشان از قوّه به فعل می‏آیند. به این ترتیب ملاحظه می‏شود که نیازهای مادی از نظر فعلیت تقدم دارند و لذا تحریک پذیری آنها بیشتر است.

ثانیاً متأثر از تمدن غرب, جوّ نظام جهانی بشدت اقتصادی و مادی است و صنعت و اقتصاد بزرگترین ارزش و دستاورد فرهنگ و تمدن غربی شده است. در چنین شرایطی برای ارزش گذاری هر پدیده انسانی و اجتماعی, از جمله انقلاب‏ها, چنین القا می‏شود که چه دستاورد مادی و اقتصادی داشته است؟ یعنی عملاً ارزش پدیده‏ها تابع نتایج مادی و اقتصادی شده است.

البته این حد افراط در اقتصاد و امور مادی تنگناهایی در آن تمّدن ایجاد کرده است و خلأهایی در آنجا بوجود آورده است که اتفاقاً انقلاب اسلامی با پیامهای انسانی و ارزشی خود می‏تواند برای آنها جالب و جاذب باشد امّا در وضعیّت کنونی به هر حال نتایج مادی و اقتصادی پدیده‏ها و میزان رفاهی که برای شهروندان دارند در ارزیابی و ارزش گذاری آنها نقش اصلی را دارد.

حساس‏ترین مسأله در شناخت انقلاب اسلامی‏
مجدداً به این مدعا باز می‏گردیم که ششمین سؤال و مسأله در باب شناخت انقلاب اسلامی, مهم‏ترین و حساس‏ترین و سیاسی‏ترین پرسش می‏باشد و اذهان همگان بطور عمده متوّجه این قضیه است که صرفنظر از اینکه انقلاب اسلامی تحت تأثیر چه علل و عواملی ایجاد شده و پیروز گردیده است, این پدیده در عمل چه آثار و نتایجی داشته است؟ طبعاً دو دهه پس از پیروزی انقلاب و استقرار جمهوری اسلامی همه ما در اطراف خود مسائلی را لمس و تجربه می‏کنیم که بعضاً به مذاق‏مان تلخ یا شیرین می‏نماید و آنها را نوعاً به حساب پیامدهای انقلاب اسلامی می‏گذاریم.

اهمیت فوق‏العاده این قضیه آنجاست که اگر اکثریت مردم به این نتیجه برسند که در مجموع, انقلاب اسلامی دستاوردهای مثبتی داشته و مسیر نظام به سوی خیر و سعادت است, از تداوم و توسعه آن حمایت می‏کنند. امّا چنانچه استنتاج و استنباط عامه بر خلاف این باشد, باید در انتظار انواع و اقسام بحران‏ها بود که هزینه‏ها و خسارت آن شاید قابل بررسی و ارزیابی نباشد.

بنابراین جا دارد که آثار و نتایج انقلاب اسلامی بطور عالمانه و منصفانه تحقیق و ارزیابی شده و به صورت شجاعانه و دلسوزانه تبلیغ و ترویج شود.
اهمیت ملاکها در ارزیابی آثار و نتایج انقلاب اسلامی‏

همانطور که اشاره شد انبوه مردم و شهروندان بطور روزمره با کثیری از وقایع و حوادث مواجه می‏شوند که در وهله اول با آنها برخوردهای احساسی و عاطفی دارند بطوریکه در یک لحظه ممکن است تصور کنند نظام در وضع مطلوب بوده و به سوی خیر و سعادت می‏رود اما در دقایقی دیگر بعکس بیندیشند.
پژوهشگران علوم اجتماعی دنبال شناخت و کشف این مسأله هستند که در دراز مدت جمع بندی رأی و نظر یک شهروند چیست؟ و از آن بالاتر جمع بندی افکار عمومی درباره‏ی شناخت و ارزیابی ساختار و کارکرد نظام چیست؟ و از همه مهم‏تر اینکه چطور می‏توان افکار عمومی را به یک تصور صحیح, وسیع و عمیق از واقعیات درباره دولت و نظام رساند تا بتوان حمایت و مشارکت شایسته‏ای از شهروندان کسب نمود. (2)

اینک برخی از اخبار و وقایعی را که مردم و شهروندان به صورت کوتاه مدت و بلند مدت با آنها مواجهند و به عنوان آثار و نتایج انقلاب اسلامی آنها را ارزیابی می‏کنند مورد اشاره قرار می‏دهیم.

برپایی کنفرانس سران کشورهای اسلامی, مشارکت‏های متعدد و وسیع مردم در انتخابات, راهپیمایی‏ها و نماز جمعه‏ها, انواع آمار جرم و جنایت, گرانی و تورم, انواع آمار از عمران و خدمات رسانی در شهرها و روستاها, افزایش ظرفیت دانشگاه‏ها, تشدید اختلاف درآمدها در بین اقشار مختلف مردم, رواج ابتذالهای فرهنگی و اخلاقی در بین نسل جوان, تثبیت موقعیت کشور در منطقه و جهان, توسعه و بسط نماز و روزه در اقشار مختلف مردم و جوانان, تداوم اعتیاد و قاچاق مواد مخدر, افزایش حجم و ارزش صادرات غیر نفتی, افزایش تولید برخی از اقلام اساسی کشاورزی, افزایش سهم گاز در الگوی مصرف انرژی تا حد 30%, افزایش تعداد میلیاردرها, گرانی نرخ خرید و اجاره مسکن و;

شاهد مثالهای فراوانی از این دست مسایل, بصورت خرد و کلان در ابعاد سیاسی, اقتصادی و فرهنگی می‏توان ارائه نمود. هر یک از این مسایل به نوعی در اذهان و تصورات اقشار مختلف مردم بازتاب می‏یابد و هر فرد و هر گروهی به نسبتهای مختلف از حوادث و جریانهای فوق متنفع و متضرر می‏شوند.
سؤال این است که مجموعه پدیده‏های فوق چگونه توسط مجموعه آحاد, افراد و اقشار دریافت و ارزیابی می‏شود و نهایتاً افکار عمومی مردم آثار و نتایج انقلاب اسلامی ایران را از زاویه این مسایل چگونه می‏بینند؟ و آنها را با چه ملاک‏هایی بررسی و ارزیابی می‏کنند؟
مهم‏ترین ملاکها در ارزیابی انقلاب اسلامی‏

در اینجا برخی از ملاکها برای بررسی و ارزیابی آثار و نتایج انقلاب اسلامی ارائه می‏شود:
1- مقایسه نتایج و آثار با اهداف انقلاب اسلامی‏
2- مقایسه نتایج و آثار با امکانات دولت و کشور
3- سنجش نتایج و آثار انقلاب اسلامی با اهداف و امکانات به طور همزمان‏
4- مقایسه وضع موجود نظام جمهوری اسلامی با کشورهای پیشرفته.
5- مقایسه وضع موجود نظام جمهوری اسلامی با کشورهای همطراز
6- مقایسه وضع موجود نظام جمهوری اسلامی با قبل از انقلاب‏
7- مقایسه وضع موجود نظام جمهوری اسلامی با سن

انقلاب اسلامی در همه‏ی ابعاد فردی و اجتماعی, داخلی و خارجی, سیاسی و اقتصادی و فرهنگی, اهداف بسیار بلندی برای مردم و دولت ترسیم نموده است.

این اهداف عمدتاً مأخوذ از قرآن و سنت بوده که عمدتاً در کلام امام خمینی (ره) و شعارهای مردم متجلی شده‏اند.
این اهداف درمنبع قانون اساسی بصورت رسمی و قانونی به تأیید و تصویب امام و امت رسیده‏اند. بطور بسیار عادی و عقلایی و حقانی, این اهداف یکی از بهترین ملاک‏ها برای سنجش وضعیت کنونی نظام و ارزیابی آثار و نتایج انقلاب اسلامی هستند و هر کس می‏تواند بپرسد:
بعد از دو دهه از وقوع انقلاب و استقرار نظام جدید, اهداف فوق چقدر محقق شده‏اند؟
و وضع موجود با اهداف فوق چقدر فاصله دارد؟

آیا اصولاً وضع موجود انقلاب و نظام در راستای تحقق اهداف فوق هستند یا خیر؟
اهداف انقلاب و نظام جمهوری اسلامی در اصل سوم قانون اساسی بشرح زیر ترسیم شده‏اند و هر خواننده‏ای می‏تواند با مطالعه‏ی آنها و با اتکا به اخبار و اطلاعاتی که شخصاً از وضع موجود دارد نسبت به آثار و نتایج انقلاب اسلامی ارزیابی و قضاوت نماید.
البته حق آن است که این سنجش در یک پژوهش گروهی وسیع و عمیق متکی به آمار و ارقام و اسناد صورت بپذیرد و نتیجه‏ی آن برای همگان تبیین شود.
اصل سوم قانون اساسی‏

(دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم همه امکانات خود را برای امور زیر بکار برد:
1- ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوی و مبارزه با کلیه مظاهر فساد .
2- بالا بردن سطح آگاهیهای عمومی در تمام زمینه‏ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه‏های گروهی و وسایل دیگر.
3- آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همه در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی.
4- تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در تمام زمینه‏های علمی و فنی, فرهنگی و اسلامی از طریق تأسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان .
5- طرد کامل استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب.
6- محو هر گونه استبداد و خودکامگی و انحصارطلبی

.
7- تأمین آزادیهای سیاسی و اجتماعی در حدود قانون.
8- مشارکت عامه مردم در تعیین سرنوشت سیاسی, اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی خویش.
9- رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‏های مادی و معنوی‏
10- ایجاد نظام اداری صحیح و حذف تشکیلات غیر ضروری‏
11- تقویت کامل بنیه دفاع ملی از طریق آموزش نظامی عمومی برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی و نظام اسلامی کشور.
12- پی ریزی اقتصاد صحیح و عادلانه بر طبق ضوابط اسلامی جهت ایجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محرومیت در زمینه‏های تغذیه و مسکن و کار و بهداشت و تعمیم بیمه.

13- تأمین خودکفایی در علوم و فنون, صنعت و کشاورزی و امور نظامی و مانند اینها.
14- تأمین حقوق همه جانبه افراد از زن و مرد و ایجاد امنیت قضایی عادلانه برای همه و تساوی عمومی در برابر قانون.
15- توسعه و تحکیم برادری اسلامی و تعاون عمومی بین همه مردم .

16- تنظیم سیاست خارجی کشور بر اساس معیارهای اسلام, تعهد برادرانه نسبت به همه‏ی مسلمانان و حمایت بی دریغ از مستضعفان جهان)
همانطور که ملاحظه می‏شود قانون اساسی همه‏ی نیازها و اهداف مردم و نظام را از جنبه‏های فردی و اجتماعی, داخلی و خارجی, اقتصادی, سیاسی و فرهنگی بصورت وسیع و عمیق طرح و ترسیم نموده است.

بطور کلی مبتنی بر تجربیات شخصی می‏توان این مدعا و فرضیه را مطرح کرد که در برخی از اهداف توفیقات نسبی حاصل شده و در پاره‏ای دیگر عدم توفیق‏هایی دیده می‏شود.

براستی اگر همه‏ی شهروندان و امت در حال حاضر فعلیت اهداف فوق را بخواهند آیا دولت توان پاسخگویی را خواهد داشت؟ در این مورد اگر فقط بند 12 اصل سوم مورد توجه قرار گیرد وسعت و پیچیدگی و حساسیت مطلب روشن می‏شود. براستی انقلاب و جمهوری اسلامی چه مقدار رفاه را برقرار نموده و فقر را بر طرف کرده است؟ در زمینه‏های تغذیه و مسکن و کار و بهداشت و تعمیم بیمه چقدر محرومیت زدایی شده است؟ بدون یک پژوهش اسنادی و میدانی و صرفاً مبتنی بر تجربیات شخصی و محدود, می‏توان مدعی شد که پس از دو دهه از انقلاب هنوز فاصله‏ی زیادی با اهداف فوق داریم.

در مورد بند 3 از اصل سوم نیز می‏توان پرسش کرد که آیا آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان در جامعه محقق شده است؟ پیدایش و رشد مدارس غیرانتفاعی با شهریه‏های بالا و اخذ وجه از دانش‏آموزان به عناوین مختلف, مسایل مشهود و ملموسی است که تقریباً تمامی خانواده‏های کشور با آن سرو کار دارند.
اما به اهدافی نیز می‏توان اشاره کرد که در راستای عمل و تحقق قرار دارند مثلاً بندهای 2 و 4 در زمینه پیشرفتهای علمی و فرهنگی اهدافی را ترسیم نموده‏اند که می‏توان مدعی بود که محقق شده‏اند. قرائن زیادی موجود است که حکایت از بالا بودن سطح آگاهیهای عمومی در تمام زمینه‏ها دارد. همچنین تشکیل و توسعه‏ی ده‏ها مؤسسه‏ی پژوهشی و تحقیقی می‏تواند قرینه‏ای دال بر تقویت روح بررسی و ابتکار و تتبع در کشور باشد. (3)

در مجموع مدعا این است که اگر آثار و نتایج انقلاب با اهداف آن مقایسه شود نمره‏ی بالنسبه پائینی حاصل می‏شود. زیرا اهداف, فوق‏العاده بلند و عالی ترسیم و تدوین شده است.
امکانات بعنوان ملاک ارزیابی‏
انقلاب اسلامی برای تحقق اهدافش و برآورده کردن خواسته‏ها و نیازهای مردم چه امکاناتی در اختیار داشته است؟ این پرسش, عقلایی است و در رشته‏های علمی و معرفتی گوناگون بصور مختلفی متجلی شده است. مثلاً در علم حقوق و فقه می‏گویند: (تناسب حق و تکلیف) یعنی‏(4) اگر کسی تکلیفی بعهده داشت باید متناسب با آن حقوقی داشته باشد تا بتواند آن تکلیف را انجام دهد. در علم مدیریت از تناسب وظایف و مأموریتها با امکانات و اختیارات سخن می‏گویند. (5)

اصل سوم قانون اساسی نیز نکته فوق را ملحوظ داشته و چنین آورده که: (دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم, همه امکانات خود را برای امور زیر بکار برد) یعنی مقنن عنایت داشته که برای تحقق اهداف, قهراً امکاناتی مورد نیاز است. با توجه به وسعت و کثرت اهداف انقلاب اسلامی که در اصل سوم بیان شده است, امکانات بسیار عظیمی باید در اختیار دولت باشد.
همانطور که می‏توان اهداف و نیازهای انقلاب و نظام را به دو دسته‏ی مادی و معنوی تقسیم نمود, امکانات نیز اعم ا مادی و معنوی است.
امکانات کیفی و معنوی را می‏توان به این شرح برشمرد:
1- ایمان و روحیه‏
2- اراده و عزم ملی‏
3- علم و عقل‏
4- زمان‏
امکانات مادی را هم به این شرح می‏توان نام برد:
1- منابع طبیعی‏
2- سرمایه‏
3- تکنولوژی (6)
از نظر معنوی می‏توان ادعا کرد که انقلاب اسلامی امکانات عظیمی را آزاد و فراهم کرد. بنابر این برای تحقق اهداف باید انتظار بالایی از آن داشت. اما چرا اهداف آنچنانکه باید و شاید حاصل نشده‏اند؟

اولاً امکانات معنوی عمدتاً شرط لازم برای تحقق اهداف هستند. یعنی برای تغییر و تحول و نیل به وضع مطلوب لازم است مردمی با روحیه و با ایمان و با عزم و اراده در صحنه حاضر شوند. اما این کافی نیست بلکه اینان باید امکانات و ابزار مادی هم داشته باشند.
ثانیاً عمده‏ی امکانات معنوی و بسیج عمومی مردم برای حضور و مشارکت, صرف دفع آفات و موانع انقلاب و حفظ اصل نظام و انقلاب و آب و خاک شد و تحقق اهداف را تحت الشعاع قرار داد.

آشوبها و تشتت‏های داخلی, محاصره اقتصادی, حمله نظامی, تهاجم فرهنگی, امواج تروریسم, رشد شدید جمعیت, مهاجرت وسیع از روستاها به شهر, آفات و موانعی هستند که توان و انرژی فوق العاده سنگینی برای دفع آنها صرف شده است و در نتیجه تحقق اهداف دچار رکود و تأخیر شده‏اند.

یکی از مهم‏ترین امکاناتی که برای تحقق هر هدفی مورد نیاز است, مقوله‏ی زمان و زمانبندی است. بر اساس عقل و تجربه برای اینکه بتوان در ایران مطابق بند 12 از اصل سوم, اقتصادی صحیح و عادلانه داشت که در آن رفاه ایجاد شده و فقر رفع شده باشد و در زمینه کار و بهداشت و مسکن و تغذیه هیچ نوع محرومیتی نباشد حتی در صورت فراهم بودن امکانات مادی و معنوی, به چند سال زمان نیاز هست؟ مسلماً این هدف به زمان زیادی نیاز دارد.

اقتصاد سرمایه‏داری غرب برای تحقق رفاه حداقل چند صد سال از زمان رنسانس و انقلاب صنعتی, وقت صرف کرده است با این وجود در زمینه رفع فقر کاملاً موفق نبوده و آمار حکایت از آن دارد که ده‏ها میلیون نفر در کشورهای مرفه غربی زیر خط فقر زندگی می‏کنند. (7)
اقتصاد دولتی و اشتراکی شرق نزدیک هفتاد سال برای رفع فقر تلاش کرد اما توفیق چشمگیری در زمینه رفاه عمومی نداشت و سرانجام دستخوش فروپاشی و اضمحلال گردید.

اصولاً برخی از اهداف مندرج در اصل سوم قانون اساسی به نوعی متخذ از قرآن و سنت می‏باشند و مکتب اسلام از صدر ظهور خود آنها را به عنوان اهداف و ایده‏آلهای نوع بشر مطرح کرده است و در صورت فراهم بودن امکانات در هر عصر و دوره‏ای, انسانها بطور نسبی می‏توانند به آنها نائل شوند. بنابر این انقلاب اسلامی نیز با بیست سال عمر و کمبود امکانات و هجمه‏ی آفات و موانع, راه درازی تا تحقق اهداف اصولی و کلان خود دارد. بنابر این نکته مهم در ارزیابی آثار و نتایج انقلاب اسلامی آن است که حداقل مردم مطمئن باشند که در مسیر تحقق اهداف قرار دارند.

پس از بررسی امکانات کیفی و معنوی و نقش آنها در تحقق اهداف اینک امکانات مادی و اقتصادی انقلاب اسلامی را بررسی می‏کنیم.
در باب اهمیت امکانات مادی کافی است به این نکته اشاره کنیم که اینها نه تنها برای تحقق اهداف و نیازهای مادی لازم و ضروری هستند, حتی پیشبرد اهداف معنوی و کیفی نیز نیازمند استفاده از ابزارها و امکانات مادی است. برای مثال بند 1 از اصل سوم قانون اساسی یک هدف کاملاً اخلاقی و معنوی است:
(1- ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوی و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی‏
اولاً- مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی نیازمند هزینه و تشکیلات قابل توجهی است.

ثانیاً- باید برای تبلیغ و تعریف فضایل اخلاقی نیز تشکیلات ارشادی و تبلیغی برپا کرد که این هم هزینه‏بر است.
ثالثاً- رواج یک اقتصاد خلاق و عادلانه که در آن انسانها مجبور نباشند برای رفع نیازهای مادی‏شان پست و زبون شوند, از پیش شرطهای ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی است.)

بنابراین دولت برخاسته از انقلاب اسلامی با اهداف وسیع و کلان که طبق اصل سوم در پیش رو دارد نیازمند امکانات مادی و اقتصادی عظیمی است. بنابراین در ارزیابی آثار و نتایج انقلاب اسلامی بخصوص در ابعاد اقتصادی و رفاهی باید میزان امکانات اقتصادی و مادی آن را ملاک قرار داد.

لینک کمکی